malware نام کلی نرمافزارهایی است که عمداً برای آسیبزدن به دستگاه، سرقت داده یا کنترل سیستم ساخته میشوند. بنابراین هر آلودگی را نباید virus نامید: virus فقط یکی از اعضای این خانواده است و انواع دیگر، راههای متفاوتی برای ورود، انتشار و پنهانشدن دارند.
Virus به یک فایل سالم متصل میشود و با بازکردن یا اشتراکگذاری فایل آلوده انتشار پیدا میکند. در مقابل، Worm میتواند از طریق ضعفهای امنیتی شبکه، بدون کلیک کاربر خودش را تکثیر کند. Trojan ظاهر یک برنامه مفید یا سرگرمکننده را دارد، اما پشت این ظاهر، کاری مخرب پنهان است؛ کاربر هم با تصور امنبودن، آن را نصب میکند.
Spyware فعالیتهایی مثل کلیدهای فشردهشده، محتوای صفحه و عادتهای کاربر را مخفیانه ثبت میکند. Ransomware فایلها را قفل میکند و پول میخواهد. نوع دیگری به نام information stealer، رمزها، cookieها و اطلاعات کارت ذخیرهشده در مرورگر را میدزدد. Cryptominer هم از پردازنده و برق دستگاه برای استخراج cryptocurrency استفاده میکند؛ داغشدن، صدای زیاد و کندی بیدلیل میتوانند از نشانههای آن باشند.
کندی ناگهانی، نمایش تبلیغ هنگام بستهبودن مرورگر، تغییر ناخواسته تنظیمات مرورگر، پیداشدن برنامههای ناشناس و غیرفعالشدن antivirus از نشانههای احتمالی آلودگیاند. البته یک نشانه بهتنهایی لزوماً به معنی آلودگی نیست. پیامهای عجیب از حساب کاربر یا درخواست پول برای بازکردن فایلها هم از هشدارهای مطرحشده در راهنما هستند.
راههای رایج ورود شامل phishing، نرمافزار جعلی یا crackشده، برنامههای قدیمی دارای ضعف امنیتی و دانلود ناخواسته از سایتهای آلوده است. این خطر فقط به Windows محدود نیست؛ Mac، Linux و تلفن همراه هم ممکن است آلوده شوند.
برای پاکسازی، راهنما توصیه میکند اگر آلودگی در حال انتشار یا ارسال داده است، اتصال اینترنت قطع شود. سپس باید با antivirus اسکن کامل انجام داد، برای بررسی دوباره از یک scanner معتبر استفاده کرد و برنامهها و extensionهای ناشناس را حذف کرد. در صورت احتمال وجود Spyware، رمزهای مهم باید از دستگاهی پاک تغییر کنند؛ ابتدا ایمیل و حسابهای بانکی.
پس از پاکسازی، بهروزرسانی سیستم و برنامهها اهمیت دارد. برای آسیب عمیق، راهنما نصب مجدد سیستمعامل را پیشنهاد میکند؛ پیش از آن فقط از اسناد و عکسها backup گرفته شود، نه هیچ برنامهای. دانلود از منبع رسمی، بهروزرسانی خودکار، روشننگهداشتن antivirus و توجه به پیوستهای غیرمنتظره نیز توصیههای پیشگیرانه این مطلباند.



